Żeń-szeń

Żeń-szeń to korzeń, nie liść ani owoc. Za jego działanie odpowiadają ginsenozydy, czyli naturalne związki roślinne z rodzaju Panax. Część z nich organizm przetwarza dopiero z pomocą bakterii jelitowych, dlatego ta sama dawka nie działa u wszystkich identycznie. To jeden z najdłużej stosowanych adaptogenów wśród ziół i roślin w naszej ofercie: w Azji korzeń zbiera się zwykle po czterech do sześciu latach wzrostu.

Nie każdy „żeń-szeń” pochodzi z tej samej rośliny

To najczęstsze nieporozumienie w tej kategorii. Pod jedną nazwą sprzedaje się trzy różne rośliny:

• Żeń-szeń koreański (Panax ginseng), zwany też właściwym lub czerwonym: zawiera ginsenozydy, ma najsilniej pobudzający charakter.
• Żeń-szeń amerykański (Panax quinquefolius): też z rodzaju Panax, ale inny układ ginsenozydów, działa łagodniej.
• Żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus): botanicznie to eleuterokok, nie Panax. Zawiera eleuterozydy, nie ginsenozydy.

Nazwa „żeń-szeń indyjski” też wprowadza w błąd: chodzi o ashwagandhę, roślinę z innej rodziny. Dlatego zawsze sprawdzaj łacińską nazwę na etykiecie.

Ekstrakt i proszek to dwie różne rzeczy

Sproszkowany korzeń to po prostu zmielona roślina, więc dawki liczy się w gramach. Ekstrakt jest zagęszczony: oznaczenie DER 4:1 znaczy, że z czterech gramów korzenia powstaje jeden gram ekstraktu. Dobre ekstrakty podają dodatkowo standaryzację, czyli gwarantowany procent ginsenozydów, najczęściej od 4 do 10 procent. Bez tej liczby sama masa w miligramach niewiele mówi: 200 mg ekstraktu ze 7 procentami ginsenozydów daje ich więcej niż 500 mg zwykłego proszku. Żeń-szeń fermentowany to ekstrakt wstępnie przetworzony przez bakterie, co ma ułatwić wchłanianie.

W praktyce wybór formy jest prosty. Kapsułki i tabletki dają powtarzalną dawkę i najłatwiej stosować je codziennie. Płynne ekstrakty i ampułki pozwalają dzielić porcję, ale mają wyraźnie gorzki smak. Suszone plastry korzenia i herbatki są najbliższe tradycji koreańskiej, dawka jest jednak mniej przewidywalna.

Jak dobieramy żeń-szeń do asortymentu

Przy żeń-szeniu patrzymy na trzy rzeczy: gatunek, formę i dawkę. Wybieramy produkty, które podają łacińską nazwę gatunku i procent ginsenozydów lub eleuterozydów, bo bez tego liczba miligramów niczego nie mówi. Najczęściej stawiamy na ekstrakty standaryzowane, a sproszkowany korzeń trzymamy dla osób, które wolą najprostszy możliwy skład. Odpuszczamy mieszanki, w których żeń-szeń pełni rolę ozdoby etykiety w dawce kilkudziesięciu miligramów. Kupujemy bezpośrednio od marek, każdy produkt przechodzi przez nasz zespół zgodności, a partie sprawdzamy sami i w niezależnych laboratoriach. Więcej o kryteriach: jak wybieramy marki i produkty.

Dla kogo i czego można się spodziewać

Najczęściej sięgają po niego osoby, które czują spadek energii w wymagającym okresie, oraz seniorzy dbający o sprawność umysłową. Bądźmy szczerzy: w Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne dla żeń-szenia nie zostały jeszcze zatwierdzone, więc nie obiecujemy konkretnych efektów. Z badań i z opinii klientów wynika, że pierwsze różnice widać po dwóch, trzech tygodniach regularnego stosowania, a nie po jednej kapsułce. Żeń-szeń koreański wyraźnie pobudza, dlatego bierz go w pierwszej połowie dnia. Wieczorna porcja u części osób utrudnia zasypianie. Jeśli szukasz czegoś spokojniejszego przy długim napięciu, rozważ odmianę amerykańską albo porównaj ją z różeńcem górskim. Kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby poniżej 18 lat nie powinny stosować żeń-szenia. Przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych zapytaj najpierw lekarza.