Witamina A

Witamina A to nie jeden związek, a cała grupa. Retinol i jego estry, na przykład octan i palmitynian retinylu, pochodzą z produktów zwierzęcych. Karotenoidy, przede wszystkim beta-karoten, pochodzą z roślin. Organizm przekształca beta-karoten w retinol dopiero wtedy, gdy go potrzebuje. Dlatego w naszej ofercie witamin opisujemy te dwie formy osobno. Na etykiecie widzisz to samo hasło, a kupujesz dwie różne rzeczy.

Retinol i beta-karoten to dwie różne drogi

Retinol wchłania się z jedzenia w 70 do 90 procent i jest od razu gotowy do użycia. Beta-karoten wchłania się słabiej i wymaga przeliczenia: 1 µg równoważnika retinolu odpowiada 6 µg beta-karotenu. Skuteczność tej przemiany zależy od genów, kondycji jelit i ilości tłuszczu w posiłku. Beta-karoten ma jednak wyraźną zaletę. Przemiana jest regulowana, więc nadmiaru organizm nie magazynuje. Przy dużych ilościach skóra może przybrać żółtawy odcień, który mija po odstawieniu. Retinol odkłada się w wątrobie, dlatego przy nim liczy się dawka i liczba źródeł, które łączysz.

Jak dobieramy produkty z witaminą A

Patrzymy na trzy rzeczy: formę, dawkę i sens połączenia. Trzymamy w asortymencie retinol w kapsułkach na oleju oraz roślinny beta-karoten, bo to odpowiedź na dwie różne potrzeby. Dawki traktujemy ostrożnie. Polskie zalecenia dla suplementów wskazują 800 µg równoważnika retinolu, czyli 100% referencyjnego spożycia, i to jest dla nas punkt odniesienia, nie mnożnik. Preparaty łączone, jak A+E czy ADEK, przyjmujemy wtedy, gdy proporcje składników mają uzasadnienie. Kupujemy bezpośrednio od marek, każdy produkt przechodzi kontrolę naszego zespołu zgodności, a partie sprawdzają też niezależne laboratoria. Zobacz, jak wybieramy marki.

Komu witamina A bywa potrzebna

W Polsce niedobór jest rzadki. Tłuszcze do smarowania pieczywa są obowiązkowo wzbogacane, a wątróbka, jaja i nabiał dostarczają retinolu. Suplement ma więc sens raczej w konkretnych sytuacjach:

• dieta wyłącznie roślinna, w której wszystko zależy od przemiany beta-karotenu,
• jadłospis z bardzo małą ilością tłuszczu,
• zaburzenia wchłaniania tłuszczów,
• wsparcie skóry: witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry i błon śluzowych.

Witamina A pomaga też w utrzymaniu prawidłowego widzenia, dlatego wraca w zestawach z kategorii dla oczu. Efektów nie licz w dniach. Zapas w wątrobie odbudowuje się tygodniami, a suplement uzupełnia dietę, nie zastępuje jej.

Połączenia, o których warto wiedzieć

W kapsułkach witamina A często sąsiaduje z witaminą E, która chroni ją przed utlenianiem, oraz z witaminami D i K w zestawach ADEK. Zanim dodasz kolejny preparat, policz łączną dawkę retinolu z multiwitaminy, tranu i kropli ADEK. Krople dają elastyczne dawkowanie i łatwiej podać je dziecku, kapsułki są prostsze w codziennej rutynie. Jedno i drugie przyjmuj do posiłku z tłuszczem, choćby z oliwą lub orzechami, bo bez tłuszczu wchłanianie jest wyraźnie słabsze.

Etykiety bywają mylące. Część producentów podaje dawkę w mikrogramach, część w jednostkach międzynarodowych (IU). 1 µg równoważnika retinolu to około 3,33 IU, więc 800 µg widnieje na opakowaniu jako blisko 2700 IU. Sprawdź też, czy podana liczba dotyczy retinolu, czy beta-karotenu. Przy tej samej liczbie na etykiecie oznacza to inną ilość gotowej witaminy A.