Korzeń waleriany

Praktycznie tak. Kozłek lekarski to polska nazwa rośliny, a waleriana to nazwa potoczna, używana zwykle w odniesieniu do przetworów z jej korzenia: kropli, tabletek czy kapsułek. Na etykietach zobaczysz oba określenia, często razem z łacińską nazwą Valeriana officinalis. Warto zwrócić uwagę na to, jaka część rośliny została użyta. W preparatach liczy się korzeń i kłącze, nie liście ani kwiaty.

To zależy od tego, co dla ciebie ważniejsze: precyzja porcji czy wygoda. Kapsułki z ekstraktem dają powtarzalną porcję i nie mają wyczuwalnego zapachu. Napar jest tańszy i bliższy tradycji, ale jego moc zależy od czasu parzenia. Nalewka działa szybciej, zawiera jednak alkohol. Poniżej pojedyncze porcje z europejskiego monografu ziołowego dla dorosłych.

Źródło: European Medicines Agency

Standaryzacja to informacja, ile dokładnie kluczowych składników zawiera dany wyciąg. Przy walerianie chodzi o kwasy walerenowe, na przykład 0,8 procent w ekstrakcie. Bez tej liczby wiesz tylko, ile waży wyciąg, ale nie ile w nim czynnych składników. Dwie kapsułki po 300 mg mogą więc różnić się zawartością. Dlatego przy porównywaniu produktów sprawdzamy najpierw standaryzację, a potem stosunek wyciągu, na przykład 4:1.

Najczęściej wieczorem, od pół godziny do godziny przed planowanym snem. Monograf europejski przewiduje też wcześniejszą porcję w ciągu wieczoru, jeśli jest potrzebna. Niektórzy stosują mniejsze porcje w ciągu dnia, w napiętych momentach, ale wtedy trzeba liczyć się z sennością. Regularność ma znaczenie, bo waleriana nie działa jak wyłącznik. Stosuj ją w tym samym czasie każdego dnia i oceniaj efekt po kilkunastu dniach.

Europejski monograf ziołowy opisuje kurację trwającą od dwóch do czterech tygodni. To także realny horyzont oceny: po jednej nocy raczej nic nie stwierdzisz. Jeśli po czterech tygodniach nie widzisz różnicy, rozsądniej jest odstawić preparat niż zwiększać porcję. Wiele osób stosuje walerianę okresowo, na przykład w wymagających tygodniach, z przerwami między kuracjami. Przy dłuższym stosowaniu warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Na rynku istnieje wiele wieczornych mieszanek z walerianą, melisą, lawendą czy szyszkami humulusu. Nie możemy jednak twierdzić, że takie połączenia wzmacniają się wzajemnie, bo nie ma na to zatwierdzonych oświadczeń. Praktyczna rada: zacznij od jednego składnika, żeby wiedzieć, co na ciebie działa. Jeśli szukasz innego rozwiązania na wieczór, zajrzyj do kategorii melatonina. Nie łącz waleriany z alkoholem ani z lekami uspokajającymi bez konsultacji.

Preparaty z korzeniem waleriany są przeznaczone dla dorosłych. Nie zaleca się ich dzieciom poniżej 12 lat, kobietom w ciąży ani karmiącym piersią. Waleriana może osłabiać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, dlatego nie stosuj jej przed jazdą. Osoby przyjmujące leki uspokajające, nasenne lub zwiotczające mięśnie powinny najpierw porozmawiać z lekarzem albo farmaceutą. Nalewki dodatkowo zawierają etanol, co dla wielu osób jest argumentem za kapsułkami.

Bo prawo tego nie pozwala, a my nie chcemy obiecywać więcej, niż da się sprawdzić. Oświadczenia zdrowotne dotyczące roślin są w Unii Europejskiej wstrzymane: EFSA ich nie oceniła i żadne oświadczenie dla waleriany nie zostało zatwierdzone. Możemy więc opisać roślinę, jej formy i porcje, ale nie przypisywać jej działania leczniczego. Zamiast obietnic podajemy dane z etykiety i uczciwe ramy czasowe, żebyś sam mógł ocenić efekt.