Enzymy trawienne
Enzymy trawienne w kapsułkach i proszku: laktaza, proteazy, amylaza, lipaza oraz preparaty łączone. Wyjaśniamy, czym różnią się poszczególne enzymy, kiedy je przyjmować i jak czytać jednostki aktywności.Czytaj dalej →
Filtry
Enzymy trawienne
Dostępność
Marka
Forma
Dieta
Cel
Cena
Rodzaje enzymów trawiennych, ich pochodzenie i zastosowanie
Czym są enzymy trawienne
Enzymy to białka, które rozkładają jedzenie na mniejsze części. Trzustka i jelito produkują je same. Preparaty dostarczają takie same rodzaje enzymów z zewnątrz, razem z posiłkiem. Każdy enzym ma jedno zadanie: proteazy rozkładają białko, amylaza skrobię, lipaza tłuszcz, a laktaza cukier mleczny.
Dlatego skład czyta się od zadania, nie od liczby składników. Jeśli kłopot sprawia mleko, wystarczy sama laktaza. Przy fasoli i soczewicy pomaga alfa-galaktozydaza, enzym rozkładający cukry z nasion roślin strączkowych. Preparaty złożone łączą kilka enzymów i pasują do mieszanych, obfitych posiłków.
Pochodzenie enzymu decyduje o tym, gdzie pracuje
Enzymy pozyskuje się z hodowli grzybów i bakterii (najczęściej Aspergillus), z roślin (bromelaina z ananasa, papaina z papai) albo z trzustki zwierzęcej (pankreatyna). Wersje roślinne i grzybowe znoszą szerszy zakres kwasowości, więc zaczynają działać już w żołądku. Pankreatyna jest wrażliwa na kwas i potrzebuje powłoki odpornej na kwas żołądkowy, inaczej rozpada się przed dotarciem do jelita.
Drugi szczegół to siła, nie masa. Enzymy dozuje się w jednostkach aktywności: FIP dla lipazy, HUT dla proteaz, DU dla amylazy, ALU dla laktazy. Dwa produkty mogą mieć identyczne 200 mg i różnić się siłą kilka razy. Na etykiecie sprawdzaj więc:
- jednostki aktywności przy każdym enzymie, nie tylko miligramy proszku;
- liczbę enzymów w stosunku do dawki: dwadzieścia nazw w jednej kapsułce oznacza zwykle ilości śladowe;
- powłokę odporną na kwas, jeśli sięgasz po pankreatynę.
Jak wybieramy enzymy w BONO
Patrzymy na trzy rzeczy: postać enzymu, jego aktywność w jednostkach i sens połączenia. Wybieramy preparaty, które podają aktywność, a nie samą masę proszku. Przy pankreatynie wymagamy powłoki odpornej na kwas żołądkowy. Nie stawiamy na formuły z dwudziestoma enzymami w ilościach śladowych, bo pojedyncze, mocno dawkowane enzymy dają czytelniejszy efekt. Kupujemy bezpośrednio od marek, bez pośredników, więc wiesz, co dostajesz. Każdy produkt przechodzi kontrolę naszego zespołu compliance, sami go testujemy, a niezależne laboratoria sprawdzają wyrywkowo partie. Chętnie pokażemy więcej: zobacz, jak wybieramy marki i produkty.
Dla kogo enzymy mają sens i czego można oczekiwać
Enzym działa tam, gdzie spotka jedzenie. Dlatego kapsułkę przyjmuje się przy pierwszych kęsach, a nie godzinę po obiedzie. Efekt dotyczy tego jednego posiłku i nie buduje się tygodniami, jak przy witaminach czy bakteriach jelitowych. To wygodne: możesz stosować enzymy tylko wtedy, gdy wiesz, że posiłek będzie trudniejszy.
Jesteśmy tu szczerzy. Z całej grupy tylko laktaza ma zatwierdzone w Unii oświadczenie zdrowotne: poprawia trawienie laktozy u osób, które mają trudność z jej trawieniem. Dla proteaz, amylazy, lipazy czy bromelainy takich oświadczeń nie ma. Nie znaczy to, że produkty są bez sensu. Znaczy, że wybierasz je pod konkretną sytuację, na przykład ciężki posiłek w podróży, i oceniasz sam, czy różnicę czujesz. Osobom, które podejrzewają za mało kwasu w żołądku, bliżej będzie do preparatów z betainą HCL, często łączonych z pepsyną. Jeśli chcesz spojrzeć szerzej niż na jeden posiłek, zajrzyj do sekcji ze wsparciem trawienia, gdzie obok enzymów znajdziesz błonnik i zioła.
Często zadawane pytania
Enzymy trawienne to białka, które rozcinają duże cząstki jedzenia na mniejsze, dzięki czemu organizm może je wchłonąć. Wytwarzają je ślinianki, żołądek, trzustka i jelito cienkie. Każdy enzym pracuje na jednym rodzaju składnika: proteazy na białku, amylaza na skrobi, lipaza na tłuszczu, laktaza na cukrze mlecznym. Preparaty w kapsułkach dostarczają te same rodzaje enzymów razem z posiłkiem, więc działają tam, gdzie trafia jedzenie.
Najczęściej dwie grupy. Pierwsza to osoby, które źle znoszą konkretny składnik, na przykład laktozę z mleka albo cukry z roślin strączkowych. Tu wybór jest prosty: jeden enzym pod jeden problem. Druga grupa to osoby, które chcą wsparcia przy nietypowo obfitych lub tłustych posiłkach, na przykład w podróży czy w święta. Wtedy sens mają preparaty złożone. Przy uporczywych dolegliwościach najpierw warto ustalić przyczynę z lekarzem, bo suplement nie zastępuje diagnozy.
Najlepiej przy pierwszych kęsach albo bezpośrednio przed jedzeniem. Enzym musi zmieszać się z treścią pokarmową, żeby mieć na co działać. Kapsułka przyjęta godzinę po obiedzie trafia do w dużej mierze opróżnionego żołądka i mija się z celem. Przy długim, kilkudaniowym posiłku część osób dzieli dawkę: jedna kapsułka na początku, druga w połowie. Laktazę przyjmuje się razem z pierwszym łykiem mleka lub kęsem sera.
Punktem wyjścia jest składnik, który sprawia kłopot, a nie długość listy enzymów.
| Enzym | Rozkłada | Jednostka | Pasuje do |
|---|---|---|---|
| Laktaza | Laktozę | ALU | Mleko, sery, lody |
| Proteazy | Białko | HUT | Mięso, ryby, odżywki |
| Amylaza | Skrobię | DU | Pieczywo, makaron, ryż |
| Lipaza | Tłuszcz | FIP | Smażone, tłuste dania |
| Alfa-galaktozydaza | Cukry strączkowych | GalU | Fasola, soczewica, kapusta |
Jednostki podane w tabeli to standardowe oznaczenia aktywności, którymi producenci opisują siłę enzymu.
Pankreatyna pochodzi z trzustki zwierzęcej i zawiera naturalny zestaw proteaz, amylazy i lipazy. Jest wrażliwa na kwas, dlatego dobre preparaty mają powłokę odporną na kwas żołądkowy i uwalniają się dopiero w jelicie. Enzymy z hodowli grzybów oraz roślinne, jak bromelaina z ananasa i papaina z papai, znoszą szerszy zakres kwasowości i zaczynają pracować już w żołądku. Te drugie są też odpowiednie dla osób na diecie roślinnej.
Tak, to różne mechanizmy i nie przeszkadzają sobie. Enzym działa na jeden posiłek i kończy pracę, gdy jedzenie zostanie rozłożone. Bakterie z preparatów probiotycznych zasiedlają jelito i tu liczy się regularność: efektów spodziewaj się po dwóch, trzech tygodniach stałego stosowania. W praktyce enzymy przyjmuje się do posiłku, probiotyk często rano lub wieczorem. Jeśli zaczynasz oba naraz, trudniej ocenić, co pomaga, więc rozsądniej wprowadzać je po kolei.
To częsta obawa, ale wydzielanie enzymów sterują sygnały z posiłku, głównie obecność białka i tłuszczu w dwunastnicy, a nie zapas z kapsułki. Preparaty przyjmuje się w ilościach ułamkowych w porównaniu z tym, co trzustka wytwarza w ciągu dnia. Enzymy nie uzależniają i można je stosować doraźnie, tylko przy trudniejszych posiłkach. Jeśli bez nich każdy posiłek daje dolegliwości, to sygnał, żeby poszukać przyczyny z lekarzem.
Kilka konkretów. Bromelaina i papaina bywają wymieniane w kontekście leków przeciwzakrzepowych, dlatego przy takiej terapii skonsultuj się z lekarzem, zanim je włączysz. Papaina i bromelaina mogą uczulać osoby z alergią na lateks lub owoce tropikalne. Pankreatyna to składnik odzwierzęcy, nieodpowiedni na diecie wegańskiej. W ciąży i podczas karmienia oraz przy chorobach trzustki i wrzodach decyzję zostaw lekarzowi. Suplement nie zastępuje zróżnicowanej diety ani leczenia.
