Sport
Suplementy i odżywki dla osób trenujących: białko, kreatyna, elektrolity, żele i batony energetyczne. Wyjaśniamy, co bierze się przed treningiem, w trakcie i po nim, oraz które formy i dawki mają sens.Czytaj dalej →
Filtry
Sport
Dostępność
Marka
Forma
Dieta
Cel
Cena
Odżywki i suplementy dla sportowców: co wybrać i dlaczego
W tej kategorii zebraliśmy produkty dla osób, które trenują regularnie: odżywki białkowe, kreatynę, elektrolity, żele i batony energetyczne oraz witaminy i minerały. Podział jest prosty: co przyjmujesz przed wysiłkiem, co w trakcie i co po nim.
Nie każdy suplement dla sportowca ma równie mocne dowody
Australijski Instytut Sportu, na którego klasyfikację powołuje się też Polska Agencja Antydopingowa, dzieli suplementy na cztery grupy według jakości dowodów. W grupie A są między innymi białko, kreatyna, kofeina, napoje izotoniczne i elektrolity. BCAA i karnityna trafiły do grupy C, gdzie dowody na korzyść w sporcie są słabe. Dlatego ta kategoria jest węższa, niż mogłaby być. Wolimy kilka składników z mocnym zapleczem niż długą listę.
Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga ją utrzymać. Magnez przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania mięśni i do zmniejszenia uczucia zmęczenia. To oświadczenia dopuszczone w Unii Europejskiej i tylko takich używamy w opisach.
Przy dużych obciążeniach rośnie zapotrzebowanie na płyny i minerały. Godzinny bieg w upale to strata potu, której nie odbudujesz samą wodą, dlatego znajdziesz tu napoje z elektrolitami oraz żele z węglowodanami na dłuższe jednostki. W sporcie siłowym częściej wystarcza proste uzupełnienie diety.
Forma decyduje o tym, czy naprawdę będziesz tego używać
Różnica między produktami rzadko dotyczy samego składnika. Zwykle chodzi o formę, dawkę w jednej porcji i o to, czy zmieścisz ją w swoim dniu. Dobrze widać to na przykładzie produktów z kreatyną.
- Proszek czy kapsułki: 5 g monohydratu to około pięciu kapsułek. Proszek wychodzi taniej na porcję, kapsułki są wygodniejsze w podróży.
- Koncentrat, izolat czy białko roślinne: izolat ma mniej laktozy i tłuszczu, koncentrat kosztuje mniej. Białko grochu łączy się z ryżowym, żeby uzupełnić profil aminokwasów.
- Izotonik czy same elektrolity: izotonik dostarcza też węglowodany na wysiłek dłuższy niż godzina. Saszetki bez cukru pasują do krótszych, intensywnych treningów.
Jak wybieramy to, co tu znajdziesz
Patrzymy na trzy rzeczy: formę składnika, dawkę w jednej porcji i to, czy połączenie ma sens. Monohydrat kreatyny wybieramy dlatego, że jest najlepiej przebadaną formą, nie dlatego, że jest droższy. Odrzucamy przedtreningówki z dwudziestoma składnikami w dawkach śladowych, bo nie da się powiedzieć, co w nich pracuje. Wobec marek jesteśmy neutralni: kupujemy bezpośrednio u nich, każdy produkt przechodzi kontrolę naszego zespołu compliance, a partie sprawdzamy sami i w niezależnych laboratoriach. Po ponad dziesięciu latach wiemy, że to najmniej efektowna część pracy. Możesz sprawdzić, jak wybieramy marki i produkty.
Czego nie obiecujemy: suplement nie nadrobi braku snu ani chaotycznej diety. Kreatyna potrzebuje zwykle trzech do czterech tygodni codziennego stosowania, żeby mięśnie się nią wysyciły, i wtedy waga może pokazać kilogram lub dwa więcej wody. Jeśli trenujesz regularnie i chcesz mieć spokój co do składu, to jest kategoria dla Ciebie.
Często zadawane pytania
Czym są suplementy dla sportowców i czy każdy, kto trenuje, ich potrzebuje?
To dwie różne grupy produktów. Żywność sportowa, czyli odżywki białkowe, żele, batony i izotoniki, po prostu ułatwia dostarczenie białka, węglowodanów i płynów, gdy trudno zjeść normalny posiłek. Druga grupa to witaminy, minerały i pojedyncze składniki wspierające wydolność. Jeśli trenujesz dwa razy w tygodniu i jesz różnorodnie, prawdopodobnie nie potrzebujesz nic poza tym, czego brakuje w diecie. Przy większych obciążeniach suplementy stają się kwestią wygody i regularności.
Od czego zacząć, jeśli trenuję dopiero kilka miesięcy?
Od jednej lub dwóch rzeczy, nie od pięciu. Najpierw sprawdź, czy dowozisz białko w ciągu dnia, bo odżywka jest tylko wygodnym uzupełnieniem posiłków. Potem kreatyna, jeśli trenujesz siłowo lub interwałowo. Dopiero na końcu warto pomyśleć o minerałach, takich jak magnez, gdy pocisz się dużo. Zaczynanie od jednego produktu ma praktyczny sens: wiesz, co zmieniło się w Twoim treningu i samopoczuciu.
Jaką formę odżywki białkowej wybrać?
Wybór zależy od tolerancji laktozy, budżetu i diety, nie od tego, która forma brzmi bardziej zaawansowanie. Dla większości osób trenujących rekreacyjnie koncentrat jest wystarczający.
| Forma | Charakterystyka | Dla kogo |
|---|---|---|
| Koncentrat (WPC) | Więcej laktozy i tłuszczu, najtańszy | Trening rekreacyjny |
| Izolat (WPI) | Mniej laktozy i tłuszczu | Wrażliwy żołądek, redukcja |
| Hydrolizat (WPH) | Wstępnie rozłożone białko, droższy | Wąskie okno okołotreningowe |
| Kazeina | Wolniejsze trawienie | Posiłek przed nocą |
| Roślinne (groch, ryż) | Mieszanki dla lepszego profilu aminokwasów | Dieta wegańska |
Ile białka dziennie potrzebuję i czy odżywka to zmienia?
Wartości referencyjne dotyczą całej populacji i są punktem wyjścia, nie celem sportowym. Zalecenia dla osób intensywnie trenujących są wyższe i najlepiej ustalić je z dietetykiem, bo zależą od masy ciała i objętości treningu. Odżywka nie zmienia zapotrzebowania, tylko pomaga je pokryć, gdy nie masz czasu na posiłek.
| Grupa | Referencyjne spożycie białka |
|---|---|
| Dorośli | 0,83 g/kg masy ciała/dzień |
| Ciąża, III trymestr | +28 g/dzień |
| Karmienie, pierwsze 6 miesięcy | +19 g/dzień |
Źródło: EFSA
Kiedy brać kreatynę i czy potrzebna jest faza ładowania?
Najważniejsza jest regularność, nie godzina. Oświadczenie dopuszczone w Unii Europejskiej mówi o 3 g kreatyny dziennie i o zwiększeniu wydolności przy krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeniach powtarzanych po sobie. Wiele osób stosuje 5 g dziennie, także w dni nietreningowe. Faza ładowania skraca czas wysycenia mięśni, ale nie daje lepszego efektu końcowego, a częściej powoduje dyskomfort żołądkowy. Bez ładowania licz na trzy do czterech tygodni codziennego stosowania.
Czy na treningu potrzebuję izotoniku, czy wystarczy woda?
Do godziny spokojnego treningu woda zwykle wystarcza. Powyżej tego czasu, a zwłaszcza w upale, liczy się też sód i węglowodany. Roztwory elektrolitowo-węglowodanowe pomagają w utrzymaniu wydolności podczas długotrwałego wysiłku wytrzymałościowego i zwiększają wchłanianie wody w czasie wysiłku. Jeśli nie chcesz cukru, wybierz saszetki z samymi elektrolitami, ale wtedy energię musisz dostarczyć osobno, na przykład z żelu lub batona.
Ile kofeiny z przedtreningówki jest bezpieczne?
Kofeina z suplementu liczy się razem z kawą, herbatą i napojami energetycznymi. Warto zsumować cały dzień, bo wiele przedtreningówek zawiera 150 do 300 mg w porcji. Poniżej wartości, które europejski urząd ds. bezpieczeństwa żywności uznał za niebudzące zastrzeżeń u zdrowych dorosłych.
| Sytuacja | Ilość kofeiny |
|---|---|
| Jednorazowa porcja | 200 mg |
| Cały dzień, dorośli | 400 mg |
| Przed wysiłkiem | 3 mg/kg masy ciała |
Źródło: EFSA
Startuję w zawodach: jak ograniczyć ryzyko antydopingowe przy suplementach?
Odpowiedzialność za to, co znajdzie się w organizmie, spoczywa na zawodniku, także gdy substancja pochodzi z zanieczyszczonej partii. Ryzyko ograniczasz na kilka sposobów: wybieraj produkty o krótkim, przejrzystym składzie, unikaj mieszanek roślinnych o działaniu hormonalnym i silnie stymulujących, kupuj u sprzedawców, którzy znają pochodzenie partii. Dla osób podlegających kontroli prowadzimy osobną kategorię z produktami przeznaczonymi dla sportu wyczynowego. W razie wątpliwości zapytaj krajową agencję antydopingową.
























